Green Energy Poland SA

5. Zielone Certyfikaty – mechanizm działania, cena, zasady obrotu

Głównym mechanizmem wsparcia produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych,  jest system tzw. zielonych certyfikatów. Został on określony w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.). Rozwiązanie to jest mechanizmem rynkowym sprzyjającym rozwojowi energetyki odnawialnej. Jego istotą jest nałożony na przedsiębiorstwa energetyczne, zajmujące się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym, obowiązek uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej ilości świadectw pochodzenia energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnych źródłach energii, bądź uiszczenia opłaty zastępczej[1].

Zielone certyfikaty funkcjonują w Polsce od 2005 r. Wtedy to weszły w życie nowe przepisy, zmieniające zakres obowiązku zakupu energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych. Zapewniają one producentom energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii możliwości wykazania, że w rozumieniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE (Dz.Urz.UE L z 2009 r. Nr 140, str. 16-62), sprzedawana przez nich energia elektryczna jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii.

Zielone certyfikaty są prawem majątkowym powstającym w wyniku konwersji wydawanych przez Prezesa URE świadectw pochodzenia. Świadectwo pochodzenia wydaje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki za pośrednictwem operatora systemu elektroenergetycznego, na którego obszarze działania znajduje się odnawialne źródło energii. Do konwersji dochodzi każdorazowo po zarejestrowaniu ich w systemie rejestru, co skutkuje wygenerowaniem zielonych certyfikatów. Moment generacji zielonych certyfikatów jest tożsamy z momentem wydania świadectw pochodzenia podmiotowi wytwarzającemu energię elektryczną w odnawialnym źródle energii. Zielone certyfikaty nie mają formy materialnej, dowodem jest jedynie zapis elektroniczny w systemie ewidencyjnym rejestru. Są instrumentem bezterminowym, podlegającym umorzeniu na życzenie jego posiadacza.

Rejestracją oraz obrotem certyfikatami wynikającymi z zarejestrowanych świadectw zajmuje się Towarowa Giełda Energii SA. Prowadzi ona również rynek praw majątkowych, na którym sprzedawane i kupowane są prawa majątkowe do świadectw pochodzenia dla energii produkowanej ze źródeł odnawialnych lub kogeneracji. Kupować i sprzedawać mogą członkowie giełdy dopuszczeni do działania na rynku praw majątkowych, będący jednocześnie członkami rejestru świadectw pochodzenia. Należą do nich wytwórcy energii, zakłady energetyczne oraz spółki obrotu. Udział w obrocie certyfikatami biorą również domy maklerskie posiadające uprawnienia do handlowania nimi. Prawa majątkowe są notowane w systemie kursu jednolitego i w systemie notowań ciągłych. Na rynku praw majątkowych nie obowiązują ograniczenia wahań kursów. Giełda zajmuje się również rejestrowaniem transakcji pozasesyjnych, czyli przeprowadzanych przez sprzedających i kupujących bez udziału giełdy. Rozliczeniem finansowym transakcji zawartych na zielonych certyfikatach zajmuje się Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych SA[2].

System świadectw pochodzenia (tzw. zielonych świadectw) został szczegółowo określony w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 14 sierpnia 2008 r. (z późniejszymi zmianami) w sprawie szczegółowego zakresu obowiązków uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, uiszczenia opłaty zastępczej, zakupu energii elektrycznej i ciepła wytworzonych w odnawialnych źródłach energii oraz obowiązku potwierdzania danych dotyczących ilości energii elektrycznej wytworzonej w odnawialnym źródle energii (Dz.U. z 2008 r. Nr 156, poz. 969).

Tabela nr 2: Ceny „zielonych certyfikatów”

Rok 2006 2007 2008 2009 2010 2011
PLN/MW 240 242,20 248,46 258,89 267,95 274,92

Oprócz systemu zielonych certyfikatów istnieją również:

  • czerwone – świadectwa pochodzenia energii elektrycznej z tzw. wysokosprawnej kogeneracji, łączna produkcja prądu i ciepła;
  • żółte (wcześniej niebieskie) – świadectwa pochodzenia z małych źródeł kogeneracyjnych opalanych gazem lub o mocy elektrycznej poniżej 1 MW,
  • fioletowe – świadectwa pochodzenia ze źródeł wykorzystujących gaz z odmetanowania kopalń lub biogaz;
  • pomarańczowe – ze źródeł zaopatrzonych w instalacje wychwytywania i zatłaczania dwutlenku węgla (CCS – Carbon Capture and Storage);
  • błękitne – z nowych, wysokosprawnych źródeł;
  • białe – mające na celu promowanie poprawy efektywności energetycznej i obniżanie zużycia energii końcowej

Certyfikaty pomarańczowe, błękitne i białe, jeszcze nie funkcjonują.

Aktualnie Ministerstwo Gospodarki przygotowuje zmianę systemu wsparcia dla „energii zielonej”. Co prawda pozostanie system certyfikatów, ale zostaną wprowadzone współczynniki korygujące zależne m.in. od rentowności danej technologii. Nowe przepisy mają  dostosować wysokość wsparcia do rentowności poszczególnych rodzajów źródeł. Nowy system będzie mocniej wspierał, nieopłacalne w obecnych warunkach, technologie, jak na przykład fotowoltaikę, mniej dostaną natomiast producenci energii w technologiach już wykorzystywanych na szeroką skalę. Świadectwa pochodzenia nie będą przyznawane dożywotnio w tej samej wysokości. Ich wartość będzie maleć w czasie eksploatowania instalacji. Odnawialne źródła będą jednak otrzymywać określone odsetki certyfikatów przez cały okres eksploatacji, umożliwia to bowiem ewidencjonowanie „zielonej energii”.
Wprowadzone zostanie rozróżnienie na instalacje już oddane do użytkowania i nowe. Jednak właściciele istniejących instalacji nie mogą liczyć na zachowanie wobec nich dotychczasowego systemu. Ilość przyznawanych im świadectw pochodzenia także będzie maleć[3].


[2] Przewodnik dla przedsiębiorcy, Centrum informacji o środowisku, WWW.ekoportal.gov.pl

[3] http://www.cire.pl/item,54335,1.html?utm_source=newsletter&utm_campaign=newsletter&utm_medium=link

Dowiedz sie wiecejo naszej ofercie